Gdzie oczy poniosą (podróże z dziećmi)

Nusa Lembongan, czyli Bali dwadzieścia lat temu

Jest piękna i chaotyczna. Pocięta dziurawymi drogami, z żółtym mostem na Nusa Ceningan, farmami wodorostów, nienazwanymi cudami natury, niecodziennym lasem namorzynowym i domem wydrążonym w jaskini przez książkowego mola. Między innymi.

– Tak wyglądało Bali dwadzieścia lat temu – wspomina przyprószona siwizną kobieta.

– Widziała ją pani wtedy?

– Byłam. Dokładnie dziewiętnaście lat temu.

Tu życie toczy się spokojnie. Na 8 kilometrach kwadratowych, turystów przyjmuje pod dach ponad 350 miejsc. Niemal w każdej uliczce jest jakiś homestay i warung. Nam szczególnie przypadł do gustu Ketut’s Warung. Podchodzi do nas okrągły i zadowolony ojciec trójki chłopców (wiem, bo jednego trzymał na rękach, a dwoje maszerowało za nim) i podaje menu. Jego rozebrani do majtek synowie zabierają brudne talerze i sztućce. Szef przeciera stół i krzesła wyciągniętą zza spodni szmatą.

Kiedy jeszcze nie wiedzieliśmy, że to jedna z głównych dróg.

Green curry jego żony błyskawicznie wskakuje na pierwsze miejsce zup, których próbowałam w Azji. Na równi z najlepszą wersją tajskiej Tom Yam z kurczakiem. To, że do restauracji prowadzi kilkunastometrowa kałuża błota głębokiego do kolan, ma wtórne znaczenie. Podobnie jak to, że nie dostajemy potrawy z ziemniakami („żona zapomniała dzisiaj kupić”). Lokalny koloryt.

 

Madej i Wayan przyjmują nas do nieklimatyzowanego pokoju bez ciepłej wody. Jest szafa i lustro. I największy walor: łóżko sprężyste jak trampolina. I ogród. Taki, po którym można biegać, i z którego nie zawracamy żadnego mokrego ani brudnego dziecka. Po dwóch nocach mamy zmienić pokój na klimatyzowany.

Sto metrów od naszego domu pracuje kilkadziesiąt osób. W zasadzie: pracuje kilka, ale jest i przygląda się kilkadziesiąt. Co jakiś czas wstają, by większą grupą przenieść jeden czy dwa elementy. Za kilka tygodni odbędzie się wielka uroczystość, gdzie ciała umarłych zostaną spalone po przejściu pochodem przez miasteczko. Budują dla nich tymczasowy dom. I miejsce obchodów. Prochy umarłych zostaną później pochowane na cmentarzu, a każdy nieboszczyk otrzyma swoją własną parasolkę, by chroniła go przed deszczem.

Na skuterach jedziemy do żółtego mostu. W 2016 roku zawalił się jego drewniany poprzednik (zginęło 8 turystów). Nowszy model zbudowano z betonu i stali. Z wysokości mostu widzimy farmy wodorostów i łódki odpływające na Nusa Penida, a także te pełne baniaków z wodą pitną (tej na wyspie brakuje, przez co osiąga ceny ponad dwukrotnie wyższe niż na Bali). Most prowadzi na wyspę Nusa Ceningan, którą objeżdżamy na skuterach, podziwiając odwagę surferów i cofając się z zawodem z platformy do skoków (ocean jest zbyt wzburzony by skoczyć do niego z wysokiego na 13 metrów klifu). Potem jeszcze smaczne europejskie jedzenie w restauracji przy rajskiej plaży, kąpiel, bujanie i powrót.

Las namorzynowy to zupełnie inna historia. Drzewa, których korzenie podczas odpływu są powyżej linii wody, by na czas przypływu schować się i pić. Plątanina drewnianych giętkich patyków i naturalne ścieżki między nimi. Jest na tyle płytko, że pozwalamy dzieciom swobodnie przemieszczać się po tradycyjnej łódce. Sięgają wody, dotykają gałęzi, wskazują na ryby i inne zwierzęta. Zatrzymujemy się przy niebiesko-fioletowo-czerwonych krabach z jedną parą szczypiec, potem przy setkach jeżowców i tunelu prowadzącym nas na otwarte morze. Las namorzynowy chroni wyspę przed niszczącymi falami, działa jak falochron, a w sytuacji tsunami ratuje życie, w dużej mierze, zatrzymując żywioł. A jednak każdego roku jest wycinany po to, by stawały kolejne hotele.

Jest jeszcze jaskinia wydrążona w skale. Podziemny dom, który wydrążył farmer, tancerz i aktor zainspirowany poematem „Mahabharata”. Bohaterowie zbudowali jaskinię Gala-gala, żeby ukryć się przed oprawcami. Mada Byasa (farmer) zdecydował zbudować swoją własną Gala-gala. Jego jaskinia ma pięćset metrów kwadratowych, trzy pokoje, salon, studnię z wodą, łazienkę i siedem wyjść. Wydłubał ją… dłutem (zaczął w 1961 roku, a skończył w 1976). Jakoś tak pierwsze, co ciśnie mi się na usta to nie jest wytrwałość. W każdym razie przechodzenie w labiryncie pokojów i mijanie nietoperzy to niezła zabawa. Najwygodniejsza dla tych, którzy mają poniżej 120cm wzrostu.

Na Nusa Lembongan jest wiele miejsc, które wyglądają jak rajskie plaże z folderów i rysunki z bajek. Przepiękne zachody słońca, wysokie fale, wszelkie dostępne rodzaje łódek. Są farmy wodorostów, z których przed turystyką żyła wyspa. Wodorosty zaczepiają się o sieci i kołki w czasie przypływu i zostają na nich podczas odpływu. Woda wydaje się od nich czarna. Rybacy zbierają je i suszą.

Są wieczorne burze w porze deszczowej i mnóstwo kolorowych ryb pod wodą. Kawałki rafy koralowej wyrzucane z każdą kolejną falą i uderzające o nogi, kiedy ta zawraca do wody. Jest mnóstwo bambusa, z którego można zrobić kuchnię polową i imitację kubka. Jest smacznie i przyjemnie, choć mieszkańcy wydają się być bardziej szorstcy niż standard, z którym spotykaliśmy się na Bali. Poza wyjątkami, jak Wayan z głównego zdjęcia do tego tekstu (któremu trudno było odebrać Janka, kiedy mieliśmy już iść… także dlatego, że Janek ciągnął do niego).

Wyspa zyskiwała w moich oczach z każdym dniem. Jak każde ze znanych mi miejsc. A może tak to po prostu działa?

  

Polecane posty

30 thoughts on “Nusa Lembongan, czyli Bali dwadzieścia lat temu

  1. fantastic publish, very informative. I’m wondering why the opposite specialists of this sector don’t understand this. You must proceed your writing. I’m confident, you’ve a great readers’ base already! https://rheumatoidarthritismed.com buy rheumatoid arthritis meds

  2. I truly love your blog.. Very nice colors & theme. Did you create this
    website yourself? Please reply back as I’m looking to create my own personal blog and want to learn where you got this from or what the theme
    is called. Cheers!

  3. tinyurl.com pisze:

    Thank you for the auspicious writeup. It in fact was a amusement account it.
    Look advanced to more added agreeable from you! By
    the way, how could we communicate?

  4. tinyurl.com pisze:

    Do you mind if I quote a couple of your posts as
    long as I provide credit and sources back to your webpage?
    My blog site is in the exact same area of interest as yours and my users
    would certainly benefit from a lot of the information you present here.
    Please let me know if this alright with you.
    Cheers!

  5. Hi everyone, it’s my first visit at this web page, and post is truly
    fruitful designed for me, keep up posting these articles
    or reviews.

  6. Thanks for every other wonderful article. Where else may
    just anyone get that type of info in such a perfect way of writing?
    I have a presentation subsequent week, and I’m at the look for
    such info.

  7. With havin so much written content do you ever run into any issues of plagorism or copyright infringement?
    My website has a lot of exclusive content I’ve either authored myself or outsourced but it appears a lot of it
    is popping it up all over the web without my permission. Do you know any methods to
    help protect against content from being stolen? I’d genuinely appreciate it.

  8. airfare pisze:

    Simply want to say your article is as surprising. The clearness
    for your put up is just excellent and that i could suppose you are an expert in this
    subject. Well with your permission let me to snatch your feed to
    keep updated with coming near near post. Thanks one million and
    please keep up the rewarding work.

  9. Awesome issues here. I’m very happy to look your article.
    Thank you a lot and I’m taking a look forward to
    contact you. Will you kindly drop me a mail?

  10. Hello would you mind sharing which blog platform you’re using?
    I’m going to start my own blog in the near future but I’m having a tough time selecting between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal.

    The reason I ask is because your design seems different then most blogs and I’m looking for something completely
    unique. P.S Apologies for getting off-topic but I had to ask!

  11. ticket flight pisze:

    You’re so cool! I do not believe I’ve read a single thing like that before.

    So great to discover somebody with some unique thoughts on this subject matter.
    Seriously.. thank you for starting this up. This site is something that’s needed
    on the internet, someone with a bit of originality!

  12. Admiring the time and energy you put into your website and detailed information you provide.
    It’s awesome to come across a blog every once in a while
    that isn’t the same unwanted rehashed information. Wonderful
    read! I’ve bookmarked your site and I’m including your
    RSS feeds to my Google account.

  13. gamefly pisze:

    This is a good tip particularly to those fresh to
    the blogosphere. Simple but very accurate info… Thanks for sharing
    this one. A must read post!

  14. gamefly pisze:

    Excellent weblog here! Also your site lots up
    very fast! What host are you the usage of? Can I get your associate link in your host?

    I wish my site loaded up as quickly as yours lol

  15. tinyurl.com pisze:

    I don’t know if it’s just me or if everyone else encountering problems with your website.

    It appears as if some of the text within your
    content are running off the screen. Can someone else please provide
    feedback and let me know if this is happening to them too? This
    could be a problem with my browser because I’ve had this happen previously.
    Thanks

  16. Today, I went to the beach front with my kids.
    I found a sea shell and gave it to my 4 year old daughter and said „You can hear the ocean if you put this to your ear.” She put the shell
    to her ear and screamed. There was a hermit crab inside and it pinched
    her ear. She never wants to go back! LoL
    I know this is entirely off topic but I had to tell someone!

  17. tinyurl.com pisze:

    I love it when people come together and share opinions. Great site,
    stick with it!

  18. I genuinely enjoy reading through on this site, it has superb content. „Something unpredictable but in the end it’s right, I hope you have the time of your life.” by Greenday.

  19. Hey there! Would you mind if I share your blog with my zynga group?
    There’s a lot of folks that I think would really enjoy your content.
    Please let me know. Thank you

  20. tinyurl.com pisze:

    I know this if off topic but I’m looking into starting my
    own weblog and was wondering what all is required to get set up?
    I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny?
    I’m not very web smart so I’m not 100% sure.
    Any suggestions or advice would be greatly appreciated. Appreciate it

  21. tinyurl.com pisze:

    Thanks for finally talking about > Nusa Lembongan, czyli Bali dwadzieścia lat
    temu – Swoimi ścieżkami < Liked it!

  22. tinyurl.com pisze:

    Hello are using WordPress for your site platform? I’m new to the blog world but I’m trying to get started
    and create my own. Do you need any html coding knowledge to make your
    own blog? Any help would be greatly appreciated!

  23. tinyurl.com pisze:

    Quality articles is the key to attract the people to go to
    see the website, that’s what this website is providing.

  24. tinyurl.com pisze:

    Fantastic website you have here but I was wanting to know if you knew of any message boards that cover the
    same topics talked about here? I’d really like to be a part of community where I can get comments from other experienced people that share the same interest.
    If you have any recommendations, please let me know.
    Thanks!

  25. You should be a part of a contest for one of the most useful sites on the internet.
    I am going to recommend this site!

  26. It is really a great and helpful piece of info. I’m glad that you shared this helpful information with us. Please keep us up to date like this. Thanks for sharing.

  27. I do not even know how I ended up here, but I thought this post was good. I do not know who you are but definitely you’re going to a famous blogger if you aren’t already 😉 Cheers!

  28. ChesterWript pisze:

    штабелер электрический
    http://elektroshtabeler-kupit.ru/

  29. RobinDycle pisze:

    самоходные штабелеры
    http://shtabeler-elektricheskiy-samokhodnyy.ru

  30. Hey there, I think your website might be having browser compatibility issues. When I look at your blog site in Safari, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it has some overlapping. I just wanted to give you a quick heads up! Other then that, amazing blog!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.